ORGANy + Gdańsk = WSZM

Młodzieńcza brawura Bacha, klasycystyczne motety z gdańskiej biblioteki, subtelne pieśni brytyjskie ze złotego wieku viol da gamba, a także romantyczna malarskość i historyczne, czterechsetletnie odkrycia muzyki dawnego Gdańska – czy taką obfitość i różnorodność programu można pomieścić w pięciu jesiennych wieczorach? Tak, jeśli tylko ma się do dyspozycji trzy gdańskie zabytki + organy.

Tegoroczna jesienna edycja ORGANy PLUS+ to kolejna niezwykła, pełna pasji podróż po muzycznej mapie dawnej Europy. Festiwal rozpocznie się mocnym akcentem i bezpośrednim nawiązaniem do finału edycji wiosennej. W środę, 30 września, we franciszkańskim Kościele św. Trójcy w ramach monograficznego koncertu „+ Bach in Gdańsk VII (1706)” dyrektor festiwalu Andrzej Szadejko zaprezentuje dzieła z okresu tuż przed pierwszym zatrudnieniem wielkiego kompozytora w Arnstadt. W tym czasie młodzieńcza brawura oraz włoskie i francuskie nowinki stylistyczne ciągle dominowały w ekspresji młodego Bacha, torując powoli drogę dla stylu, który dziś kojarzymy z tym geniuszem.

Podróż po muzyce kręgu niemieckojęzycznego – nierozerwalnie związaną z kulturą Gdańska – będzie można kontynuować dzień później. W czwartek, 1 października, również we franciszkańskim Kościele św. Trójcy, wystąpi niemiecki zespół Gellert Ensemble z partnerskiego miasta Lipska pod kierunkiem Andreasa Mitschkego. W koncercie zatytułowanym „+ Motet” artyści zaprezentują piękną i frapującą paletę brzmień wokalnych z akompaniamentem grupy continuo. Usłyszymy utwory ze zbiorów czterogłosowych motetów i arii, które Johann Adam Hiller (pierwszy kapelmistrz lipskiego Gewandhausu) opublikował w latach 1776-1791. Co niezwykłe, druki muzyczne zawierające te klasycystyczne klejnoty znajdują się w Bibliotece Gdańskiej PAN, co świadczy o prężnej i otwartej na nowości kulturze miasta w epoce klasycznej.

Trzeci koncert przeniesie melomanów w zupełnie inne rejony świata i wrażliwości. Bracia Henry i William Lawesowie wyznaczali trendy stylistyczne na Wyspach Brytyjskich w pierwszej połowie XVII wieku – William tworzył przepiękne kompozycje na zespoły viol da gamba, a Henry pieśni będące łącznikiem stylu Dowlanda i Purcella. Ta subtelna, poruszająca najgłębsze struny twórczość, mocno obecna w dawnym Gdańsku, w naszych czasach zawita tu po raz pierwszy w piątek, 2 października, w Dworze Artusa. Koncert „+ Lawes” uświetnią: wyspecjalizowana w tym repertuarze niemiecka sopranistka Hannah Morrison, flandryjski zespół Hathor Consort pod dyrekcją niezrównanej Rominy Lischki oraz Andrzej Szadejko na pozytywie.

W sobotę, 3 października, muzyczna kapsuła czasu przeniesie publiczność na Orunię, do salezjańskiego Kościoła pw. św. Jana Bosko. To przepiękne, niezniszczone przez wojnę neogotyckie wnętrze skrywa jedyne w pełni jednorodne neoromantyczne organy w metropolii gdańskiej. W ramach monograficznego koncertu „+ Rheinberger” będzie można usłyszeć wirtuozowskie i malarskie sonaty organowe Josepha Gabriela Rheinbergera. Te utwory to filar późnoromantycznego repertuaru, jednak jego pieśni – stanowiące jedne z najlepszych przykładów niemieckiej liryki XIX wieku – są wykonywane rzadko. W Gdańsku zabrzmią one najprawdopodobniej po raz pierwszy w mistrzowskim wykonaniu niemieckiego barytona Hansa-Christopha Begemanna, któremu przy organach towarzyszyć będzie wybitny wirtuoz Ireneusz Wyrwa z Warszawy.

Wielki finał jesiennej edycji i całego festiwalu ORGANy PLUS+ 2026 nastąpi w niedzielę, 4 października, tradycyjnie w kościele franciszkanów. W koncercie o enigmatycznym tytule „+ Sacri Moduli” powrócimy do czasów, gdy planowano budowę wielkich organów u szarych mnichów. Zabrzmi muzyka z Kościoła św. Trójcy autorstwa Georga Schnitzkiusa – nauczyciela muzyki w Gdańskim Gimnazjum. W premierowym wykonaniu krakowskiego zespołu Vasa Consort pod dyrekcją niestrudzonego badacza Marcina Szelesta będziemy świadkami historycznego wydarzenia: światowych premier gdańskiej muzyki, która czekała prawie czterysta lat na ponowne odkrycie, co uświetni jednocześnie czterysta pięćdziesiątą rocznicę urodzin tego zapomnianego gdańskiego kompozytora.

Światowej sławy wykonawcy, oryginalne dawne instrumenty, dawne techniki wykonawcze, niezmieniona od stuleci akustyka gotyckiego Kościoła św. Trójcy, reprezentacyjne wnętrza Dworu Artusa, neogotycki urok kościoła św. Jana Bosko, oryginalne umiejscowienie muzyków na jedynym w Polsce Lektorium, wreszcie: muzyka niesłyszana nigdzie indziej w Polsce – sprawią, że współczesna publiczność może znaleźć się w sytuacji uczestnika wydarzeń muzycznych sprzed wieków.

Szczegóły i program: organyplus.com.